Hoàn thiện thể chế về kinh tế số đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, Hội thảo được tổ chức sau Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Nghị quyết xác định đến năm 2035 xây dựng mô hình kinh tế hiệu quả cao, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập; trong đó, tăng trưởng xanh, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoàn và việc khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới được xác định là những cấu phần quan trọng của nền kinh tế. Việc tổ chức Hội thảo có ý nghĩa thiết thực, góp phần triển khai kịp thời và hiệu quả các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 19-NQ/TW.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu.

Từ kinh nghiệm quốc tế cũng như thực tiễn Việt Nam thời gian qua cho thấy, khung pháp lý cho kinh tế số về bản chất không phải là xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn toàn mới mà vẫn dựa trên nền tảng của hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời bổ sung các quy định để xử lý những đặc trưng, đặc thù của nền kinh tế số. Do đó, trong lần hoàn thiện này, có 3 vấn đề trọng tâm cần quan tâm là phạm vi điều chỉnh pháp luật; mục tiêu của pháp luật và quản lý nhà nước; và trọng tâm của thể chế pháp luật đối với kinh tế số.

Thực tế, hệ thống pháp luật của Việt Nam đã từng bước hình thành nền tảng pháp lý cho kinh tế số. Năm 2025, Quốc hội đã thông qua nhiều đạo luật quan trọng như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Thương mại điện tử, Luật Dữ liệu... đây là những trụ cột quan trọng của hệ thống pháp luật về kinh tế số. Vấn đề đặt ra hiện nay là cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định để hoàn thiện thể chế, cùng với đó nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Trương Thế Côn phát biểu.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia chia sẻ nhiều ý kiến, kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp thiết thực để Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới", trong đó có nội dung về hoàn thiện thể chế đối với kinh tế số theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW.

Theo TS Lê Minh Tú, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội, trong bối cảnh kinh tế số trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng và chuyển đổi mô hình phát triển, việc xây dựng thể chế pháp luật đối với tài sản số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thị trường tài chính số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để phát triển các mô hình kinh doanh và công nghệ mới. Đồng thời, Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, ổn định, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý về tài sản số không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế số, phục vụ mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. TS Lê Minh Tú đề xuất cần hoàn thiện khung pháp lý về tài sản số theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế, bảo đảm cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng thị trường tài sản số minh bạch, an toàn, hiệu quả và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững ở Việt Nam.

Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương phát biểu.

Theo TS Lê Minh Nghĩa, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay cần xây dựng kiến trúc pháp luật kinh tế số tích hợp; hoàn thiện văn bản hướng dẫn theo nguyên tắc tương xứng và trung lập công nghệ; thiết lập cơ chế điều phối liên ngành thường trực; xây dựng cổng tuân thủ số và cơ chế “một lần khai báo”; tăng cường bảo vệ người tiêu dùng số và cơ chế phân bổ thiệt hại...

Tại Hội thảo, các đại biểu trao đổi quan điểm, chủ trương, định hướng của Đảng, chính sách của Nhà nước về xây dựng, hoàn thiện thể chế về kinh tế số; thực trạng pháp luật hiện hành liên quan đến kinh tế số; phân tích những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, khoảng trống pháp lý và các yêu cầu mới đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế số; đề xuất định hướng, giải pháp và kiến nghị hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng, hiệu quả thi hành pháp luật, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp để phát triển kinh tế số…