Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú: 8 vấn đề TP HCM cần lưu ý khi xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Đoàn công tác của Bộ Tư pháp có sự tham gia của ông Nguyễn Hồng Hải (Cục trưởng Cục Pháp luật Dân sự - Kinh tế), ông Nguyễn Quốc Hoàn (Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật), bà Nguyễn Thị Hạnh (Cục trưởng Cục Pháp luật Hình sự - Hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính), bà Nguyễn Thị Thu Hòe (Cục phó Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật) và đại diện một số đơn vị khác thuộc Bộ Tư pháp.

Phía UBND TP HCM có ông Nguyễn Mạnh Cường (Phó Chủ tịch UBND TP), bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Giám đốc Sở Tư pháp), đại diện các Sở: Xây dựng, Nội vụ, NN&MT, Tài chính...

Luật phải xác định những vấn đề vướng mắc chung cần giải quyết

Báo cáo với Đoàn công tác, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, khi được thống nhất chủ trương, UBND TP cùng các sở, ngành đã rà soát các vướng mắc, vấn đề cần đưa vào dự thảo; tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo để lấy ý kiến góp ý của các nhà khoa học, chuyên gia pháp lý.

“Các đơn vị vẫn đang tiếp tục tập trung thực hiện công việc để hoàn thành dự thảo Luật ĐTĐB. Về cơ bản, thiết kế nội dung các quy định đã tạm ổn. Cơ quan chức năng vẫn đang vừa làm, vừa bổ sung, hoàn chỉnh và đưa ra cơ sở để thuyết phục. Tuy nhiên, quá trình thực hiện, còn một số vấn đề băn khoăn, chưa thể thống nhất, TP mong muốn Đoàn công tác đưa ra định hướng, giải đáp, góp ý để hoàn thiện hơn. TP sẽ tiếp thu ý kiến và làm thế nào đáp ứng được tiến độ chung, sớm hoàn thành dự thảo”, ông Cường cho biết.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cảm ơn lãnh đạo TP, các cá nhân trong tổ biên tập đã cùng với các đơn vị của Bộ Tư pháp thực hiện, bàn bạc, thảo luận các nội dung dự thảo Luật ĐTĐB.

Thứ trưởng cho biết, khi xây dựng, thiết kế các điều luật trong Luật ĐTĐB, TP HCM cần lưu ý 8 vấn đề.

Thứ nhất, vừa qua Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP HCM trong kỷ nguyên mới, có nêu về Luật ĐTĐB. Cần nghiên cứu về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự án Luật này, trong đó cân nhắc nghiên cứu theo hướng không chỉ áp dụng riêng cho TP HCM mà có tính mở cho các tỉnh, thành khác nếu các tỉnh, thành đó đạt “đô thị đặc biệt” và được cho phép áp dụng.

Thứ hai, cần xác định giới hạn trần của Luật này để không vượt quá hoặc xung đột với Hiến pháp và các chủ trương, đường lối của cấp có thẩm quyền, giới hạn trần về thẩm quyền.

Thứ ba, khi xây dựng Luật ĐTĐB, TP có thể tham khảo, kế thừa một số nội dung của Luật Thủ đô, nghiên cứu, giải trình kỹ những nội dung khác với Luật Thủ đô.

Thứ tư, một số điều luật trong dự thảo hiện còn mang nặng tính cụ thể, chi tiết từng sự việc, khi áp dụng sẽ rất khó triển khai. Luật phải xác định những vấn đề vướng mắc chung cần được giải quyết, còn sau đó HĐND, UBND TP cụ thể hóa từng công việc, từng vấn đề.

Lãnh đạo TP HCM mong muốn Bộ Tư pháp sát cánh với TP để xây dựng Luật ĐTĐB hoàn chỉnh. (Ảnh trong bài: C.Bùi)

Thứ năm, về mối quan hệ với Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế đặc thù cho TP HCM, Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung sau khi Luật này được thông qua, có hiệu lực; những vấn đề nào đang được thực hiện theo Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 thì tiếp tục hay thực hiện theo luật? Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 quy định những vấn đề cụ thể, còn luật thì quy định chung; khi chuyển tiếp, thực hiện có vướng mắc, có vượt quá quy định hay không?

Thứ sáu, một số nội dung dự thảo Luật chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Ngoài ra, cần hoàn thiện các vấn đề kỹ thuật tại dự thảo Luật.

Hai vấn đề khác mà Thứ trưởng lưu ý là tính thống nhất và logic; đồng thời chọn lọc những vấn đề đang vướng mắc nhất trong quá trình thiết kế các điều luật.

Việc phân cấp, phân quyền chỉ đến cấp TP

Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Mạnh Cường xác nhận những vấn đề mà Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nêu ra đang là điều mà TP và các sở, ngành gặp khó khăn khi xây dựng dự thảo. “TP xin tiếp thu, các đơn vị của TP sẽ làm việc trực tiếp với các đơn vị của Bộ Tư pháp nhằm hoàn thiện dự thảo sớm nhất”, ông Cường nói.

Giám đốc Sở Tư pháp TP Nguyễn Thị Hồng Hạnh nêu ý kiến: “Chúng ta xác định phân quyền thì phân quyền tới đâu, ở cấp TP hay đến cấp xã và các cơ quan chuyên môn phụ trách lĩnh vực? TP muốn xin ý kiến của Bộ Tư pháp để xác định thẩm quyền, bảo đảm nguyên tắc “đúng luật khác” như quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương, nhưng đồng thời cũng tạo được cơ chế đặc biệt cho TP HCM”.

Một vấn đề khác cũng về thẩm quyền, bà Hạnh cho biết Luật ĐTĐB cần giao quyền cho Chủ tịch UBND thay vì lấy ý kiến tập thể các thành viên UBND trong nhiều vấn đề.

Trong dự thảo Luật ĐTĐB, bà Hạnh cũng xin ý kiến cho phép HĐND quyết định thẩm quyền chung, thẩm quyền riêng với một số lĩnh vực chuyên ngành.

Về vấn đề chuyển tiếp giữa Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 với Luật ĐTĐB, bà Hạnh cho biết TP sẽ cụ thể hóa những vấn đề tiếp tục áp dụng các Nghị quyết. Những vấn đề còn vướng mắc mà Nghị quyết không giải quyết được thì sẽ áp dụng Luật. Các sở, ngành đã có nội dung cần tiếp tục Nghị quyết, nội dung nào sẽ áp dụng Luật ĐTĐB, trong dự thảo sẽ nêu rõ để tham vấn ý kiến Bộ Tư pháp.

Về phía Sở NN&MT, nêu ý kiến mong muốn dự thảo Luật chú trọng vấn đề liên quan việc thu hồi đất; những dự án nhà được được thu hồi; vấn đề góp vốn của DN nhà nước vào các dự án.

Đóng góp ý kiến, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp đề nghị TP xác định rõ Luật ĐTĐB chỉ phân quyền đến cấp TP, còn sau đó việc ủy quyền, phân cấp như thế nào thì TP quyết định. Luật ĐTĐB không nên phân quyền đến từng cấp cụ thể, chi tiết. Đồng thời, đã phân cấp, phân quyền thì cần quy định về trình tự thủ tục áp dụng.

Luật ĐTĐB cũng cần quy định cụ thể việc lựa chọn pháp luật với từng lĩnh vực, vấn đề. Có những vấn đề cần áp dụng Luật ĐTĐB, cũng có những vấn đề lựa chọn các quy định pháp luật chung.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, nội dung Luật ĐTĐB cần không chồng chéo, không vượt trần về thẩm quyền, nhất là các quy định của Hiến pháp, chủ trương, đường lối của cấp có thẩm quyền. Cần có các điều luật quy định chung để xác định thẩm quyền giải quyết, từ đó người có thẩm quyền có quyết định cụ thể, chứ không nêu sự việc cụ thể cần giải quyết vào Luật. Việc phân cấp, phân quyền chỉ đến cấp TP.

“Chúng ta xây dựng Luật ĐTĐB phải xác định là giải quyết được những vấn đề vướng mắc, chưa được giải quyết; áp dụng được vào thực tiễn. Đặc biệt những vấn đề còn mới, khó, thì cần phải xây dựng cho kỹ. Đừng đưa những nội dung mang nặng tính “khẩu hiệu” vào Luật ĐTĐB”, Thứ trưởng nói.

Phó Chủ tịch UBND Nguyễn Mạnh Cường thống nhất với những nội dung mà Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú và Đoàn công tác Bộ Tư pháp nêu ra. Ông Cường mong muốn Bộ Tư pháp sát cánh với TP để xây dựng Luật ĐTĐB hoàn chỉnh, giải quyết được vướng mắc mà TP đang cần thực hiện, phát triển TP hơn nữa.